Atölye Gölge’nin Kültür Sanat Direnişi

“Hayalini kurduğum bir şeydi, dördüncü yılımızdayız”

Atölye Gölge’nin hikayesi bir hayalin peşinden gitmekle başlıyor. Mustafa Uygur, kolektifin bugün geldiği noktayı şöyle anlatıyor:

“Hayalini kurduğum bir şeydi. Dördüncü yılımızdayız. Bu yıl yaz festivalleri, tasarruf tedbirleri nedeniyle  ‘Yapabilecek miyiz?’ diye kaygılandırmıştı. Ama vazgeçmek gibi bir seçeneğimiz yoktu.”

Uygur’a göre tasarruf politikalarının en sert etkisi kültür sanat alanında hissediliyor. Ancak tam da bu yüzden geri çekilmek yerine daha güçlü sahiplenmek gerekiyor:

“Kültür sanat etkinlikleri insanlara motivasyon verir. Unutturulmak istenen geçmişi, görmezden gelinen gerçekleri hatırlatır. Bazen bir belgesel, bazen bir film; insanın anlama, yorumlama ve hatırlama biçimini değiştirir.”

Bu yaklaşımın somut örneklerinden biri de Maraş Katliamı’nı anlatan belgesel, kadın emeğini ve toplumsal eşitsizlikleri görünür kılan filmler.

Sponsorluk yok, bağımsızlık var

Atölye Gölge’nin en dikkat çeken tavırlarından biri de sponsorluklara mesafeli durması. Mustafa Uygur bu duruşu net bir şekilde ifade ediyor:

“Kişisel olarak da, Atölye Gölge olarak da sponsorluklara karşıyız. Yaptığım işin kendisini çok değerli buluyorum. Görülmesini ve kamusal olarak desteklenmesini istiyorum. Belediyelerin kültür sanat etkinliklerini kısıtlaması değil, çoğaltması gerekiyor.”

Bir maratondan kolektife: Atölye Gölge nasıl doğdu?

Atölye Gölge’nin ilk görünür çıkışı 2021 yılına uzanıyor. Bandırma Dağcılık Kulübü’nün (BANDAK) düzenlediği Kyzikos Ultra 21 Uluslararası Maratonu bu yolculuğun başlangıcı oluyor.

“O etkinlikte fotoğraf çekimlerini yürütürken yaptığımız işin ne kadar kıymetli olduğunu gördük. Halk Eğitim’deki fotoğrafçılık kursundan arkadaşlarla bir ekip kurduk. Sonrasında ‘Bu fotoğraflar sergilenmeli’ dedik ve Tunç Başaran Kültür Merkezi’nde ilk sergimizi açtık.”

Ancak Uygur’a göre bu, sadece görünen başlangıç. Asıl altyapı, “Neden böyle bir topluluk kurmalıyız?” sorusuyla çok daha önce atılmış.

Kültür sanatı Bandırma’ya taşımak

Atölye Gölge, yalnızca yerelde üretilen işleri göstermekle yetinmiyor; büyük kentlerde sıkışmış festivalleri Bandırma’ya taşıyor.

“Kültür sanat hala büyük kent merkezli. İstanbul bu işin merkezi. Bizim derdimiz sadece yerelde üretileni toplamak değil, büyük şehirlerdeki nitelikli eserleri Bandırma’ya da getirebilmek.”

Bu yaklaşımın en güçlü örnekleri İşçi Filmleri Festivali ve Frankofon Film Festivali. Türkiye’de yıllardır yapılan bu iki önemli festival, Atölye Gölge sayesinde Bandırma’da izleyiciyle buluşuyor.

Ayrıca yazın son günlerinde yapılan Açık Hava Filmleri Festivali. 5 gün boyunca 5 film gösteriliyor. Atölye Gölge Türkiye’nin en önemli film festivallerinde ödüller almış bağımsız, auteur sinemasının örneklerini getiriyor; yönetmenlerini izleyicilerle buluşturuyor.

Uygur “Yönetmenleri izleyiciyle buluşturmak benim için önemli. Bu anlamda Bandırma Belediyesi’nin filmlerin telif ücretlerini, teknik ekipman ve teknik çalışanlarını sağlaması oldukça büyük bir katkı. Bu anlamda belediyeden katkı görmek çok değerli.” İfadelerini kullandı.

Üyesiz, yöneticisiz, ama ilkesiz değil

Atölye Gölge’yi klasik yapılardan ayıran en önemli özellik kolektif yapısı:

“Bir üye listemiz ya da yönetimimiz yok. Sınırlandırılmış bir yapımız da yok. Kolektif olmanın özgünlüğü burada. Ahlaki kriterlerimiz dışında her şey değiştirilebilir. Nitelikli ve ilerici olduğu sürece her türlü öneriye açığız.”

Herkesin bir projeyle kapıyı çalabileceğini söyleyen Uygur, tek şartın altını çiziyor: nitelik ve ilericilik.

Bandırma’da karşılık var mı?

Mustafa Uygur bu soruya romantik değil, gerçekçi yaklaşıyor. Bandırma’nın olanaklarının sınırlı olduğunu kabul ediyor ancak şunu da ekliyor:

“Atölye Gölge artık bir isim haline geldi. Saygınlık kazandı. Bugün bana atölye yürütücülüğü için teklifler geliyor. İnsanlar ‘Bunu Atölye Gölge ile yaparsam karşılık bulur’ diyor.”

Edebiyat, felsefe ve tiyatro atölyeleri konusunda yaşanan zorluklara rağmen yeni planlar da masada.

İşçi Filmleri Festivali: Dört yıldır Bandırma’da

İşçi Filmleri Festivali’nin Bandırma ayağı, Atölye Gölge’nin vizyonunu en iyi anlatan örneklerden biri.

“Festival Türkiye genelinde 20. yılını doldurdu. Bandırma’da bu yıl dördüncüsünü yaptık. Kuruluş sürecimde tüm ilişkilerimi Bandırma ile buluşturmak istedim. İşçi Filmleri Festivali bunlardan biriydi.”

Festivalin ücretsiz olması, pandemi sonrası kentte yarattığı motivasyon ve Bandırma Belediyesi’nin desteği özellikle vurgulanıyor. Uygur, bu süreçte Funda Öztemel ve belediye ekibinin katkısının altını çiziyor.

600 kişilik açık hava gösterimi: “Karşılığını alıyoruz”

Atölye Gölge yalnızca film göstermiyor; söyleşiler, atölyeler, tematik seçkiler düzenliyor. Çamlık’ta yapılan açık hava gösterimlerine 600 kişinin katılması, kolektif için önemli bir gösterge.

“Kar amacı gütmeden çalışıyoruz. 8 Mart’ta, çevre ve doğa katliamları gündeminde, hayvan hakları konusunda özel seçkiler hazırlıyoruz. Yaptığımız her faaliyetin karşılığını bulduğumuzu düşünüyorum.

 Bandırma’da bir kolektif, bir ısrar

Atölye Gölge ve Mustafa Uygur’un hikayesi, sadece bir kültür sanat topluluğunun değil; hatırlamanın, direnmenin ve vazgeçmemenin hikayesi. Kadın hakları, emekçi, hayvan ve doğa katliamı… gibi.
Tasarruf tedbirleriyle daraltılan alanlarda, “yapamayız” denilen yerde, ısrarla üretmeye devam eden bir kolektifin hikayesi…